مقدمه
طي ساليان اخير تشويق شهروندان به استفاده از دوچرخه براي كاهش آلودگي هوا به يكي از سياستهاي اصلي مسئولان، در شهرهاي بزرگ دنيا تبديل شده است به نحوي كه سياستگذارن در اين حوزه ميكوشند با ارائه طرح هاي خلاقانه و فراهم آوردن امكانات و بسترهاي مناسب، زمينه را براي استفاده راحتتر شهروندان از دوچرخه مهيا كنند. از اين رو در برخي از شهرهاي بزرگ دنيا در نزديكي ايستگاههاي مترو محلهايي براي پارك دوچرخه در نظر گرفته شده است كه شهروندان بتوانند با دوچرخه، خود را به نزديكترين ايستگاه مترو برسانند و با خيالي آسوده دوچرخه خود را در محل مناسب پارك كرده و براي عزيمت به نقاط دورتر از مترو استفاده كنند.
در اين گزارش، به عنوان نمونه، چند شهر كه در نزديكي ايستگاههاي مترو، محلي را براي پارك دوچرخه در نظر گرفته اند مورد بررسي قرار گرفته است.
- پارك دوچرخه در ايستگاه متروي پاريس (فرانسه)
محفظه دوچرخه:در شهر پاريس در كنار برخي از ايستگاههاي مترو محفظههاي شيشهاي در نظر گرفته شده است كهافراد ميتوانند سريع و راحت دوچرخه خود را در اين فضا پارك كنند.
اتاقكهاي امن مشترك: اين اتاقكها فضاي پاركي محدود و سربسته است كه تنها كاربران ثبتنامشده مجاز به استفاده از آن هستند.
امكانات براي دوچرخهها در ايستگاهها:در شهر پاريس در كنار ايستگاهايي كه فضاي مناسب براي ساخت پاركينگ دوچرخه وجود ندارد افرادي را براي نگهباني از دوچرخه ها به خدمت ميگيرند همچنين امكاناتي نظير تعميرات دوچرخه، در اختيار مسافران قرار ميگيرد. همچنين، با استفاده از شبكه ترانسیلین (Transilien) در پاريس، مسافران ميتوانند دوچرخه خود را در هر ايستگاهي پارك كنند.
امكانات ديگري نيز بدين قرار است:
- محفظههايي كاملا روشن، و سولههايي مجهز
- فضاهايي امن (به نام Véligo) براي دوچرخههايي با محافظهايي فلزي ميلهاي شكل براي پارك دوچرخه، كه مجهز به دوربين مداربسته ميباشند. براي استفاده از اين فضاها، كاربران بايد كارتNavigo (كارتي با تعداد سفر نامحدود) را با موجودي20 يورو براي يكسال داشته باشند. اين كارت بايد براي مدت زماني معين (روز، هفته، ماه، سال، كارت دانشجويي يكساله، و يا كارتهايي براي تمامي حالتهاي حملونقل) اعتبار داشته باشد. منحصراً كاربران با دوچرخههاي دو تايري غيرموتوري، دوچرخههاي دونفري، و دوچرخههاي برقي به صورت 24 ساعته و 7 روز هفته ميتوانند ازاين فضاها استفاده كنند.
Véligo، با طراحي و اسپانسري از سوي شركت حملونقل شهر ایل-دو-فرانس (Île-de-France)، به دو صورت در دسترس هستند:
1) فضاهايي باز و رايگان
2) فضاهايي اشتراكي و به صورت سربسته و امن
در اين مكانها، دوربينهاي مداربسته و مجهز به سطوحي با يك يا دو ميله براي بستن دوچرخهها وجود دارد و به كاربر امكان ميدهد كه به صورتي امن دوچرخه خود را در ايستگاه مقصد رها كند و در زمان بازگشت آنها را به همان صورت تحويلگيرد. در حال حاضر نزديك به 2000 فضاي پارك Véligoدر ايستگاههاي متروي پاريس وجود دارد.
2- وجود پاركينگ دائمي دوچرخه در ايستگاههاي متروي دهلي (هند)
شهر دهلي يكي از پرجمعيتترين شهرهاي جهان به حساب ميآيد كه معضل ترافيك و آلودگي هوا به شدت در آن وجود دارد از اين رو فراهم آوردن شرايط براي استفاده از وسايل نقليه غير موتوري نظير دوچرخه از اهميت ويژهاي برخودار است. در حال حاضر، 18 ايستگاه متروي اين شهر داراي پاركينگهاي دائمي براي پارك دوچرخه مي باشد.
3- بزرگترين پاركينگ دوچرخه در هلند
كشور هلند از جمله كشورهايي است كه استفاده از دوچرخه از سوي شهروندان آن بسيار مورد استقبال قرار گرفته است و اكثر مردم از دوچرخه براي تردد در شهرها استفاده مي كنند از اين رو ايجا فضاهاي مناسب براي نگهداري از دوچرخه در نزديكي ايستگاههاي مترو از اهميت بالايي برخوردار است. كشور هلند در سال 2019 به عنوان كشوري كه بزرگترين پاركينگها را براي نگهداري از دوچرخه در اختيار دارد، معرفي شد.
4-پاركينگ دوچرخه در شهرهاي تورنتو و اوتاوا ( كانادا)
محافظ فلزي ميلهاي شكل
در برخي از ايستگاهها كه براي احداث پاركينگ فضاي زيادي وجود ندارد محافظهاي فلزي زرد رنگي تعبيه شده كه مسافران مي توانند دوچرخههاي خود را در آنها قرار دهند. از ديگر مزاياي اين محافظها متحرك بودن آنهاست كه ميتوان بسته به ضرورت مكان آنها را جا به جا كرد. يكي از ويژگي هاي مهم اين محافظ هاي فلزي، كاربري آن براي انواع مختلف دوچرخه ميباشد. در ضمن امكان قفل كردن دوچرخه به اين محافظ ها نيز وجود دارد.
محفظه سرپوشيده
اين محفظههاي سر پوشيده مكان مناسبي براي نگهداري دوچرخه به حساب ميآيند زيرا در مواقع بارندگي شهروندان ميتوانند با خيالي آسوده دوچرخههاي خود را در اين مكانها قرار دهند. استفاده از اين مكانها به صورت كوتاه مدت مي باشد.
ايستگاههاي دوچرخه
ايستگاههاي دوچرخه فضاهايي سرپوشيده، داراي امكانات امني هستند كه به صورت 24 ساعته با دوربينهاي مداربسته چك ميشوند و كاربر ميتواند زمان زيادي دوچرخه خود را در آنجا پارك كند. اين فضا دور از دسترس دزدان، سارقان و نيز شرايط بد جوي است. تنها افرادي حق استفاده از چنين امكاناتي را دارند كه ثبتنام كنند.
قفسههايي با اجاره طولاني مدت
در چنين محفظهاي فقط يك دوچرخه نگهداري ميشود، و براي كاربراني مناسب است كه بخواهند چندروز هفته دوچرخه خود را در چنين فضايي پارك كنند. در اين مورد نيز كاربران بايد قبل از استفاده در سايت مترو ثبتنام كنند.
اتاقك براي پارك دوچرخه
در اين اتاقكها محافظ ميلهاي براي هر دوچرخه وجود دارد كه البته كاربران قبلا ثبتنام كرده و هزينه پرداخت كردهاند. اين اتاقكها در چند ايستگاه مترو وجود دارند.
نتيجهگيري
همانطور كه مشاهده شد اهميت استفاده از دوچرخه نه تنها به عنوان يك وسيله صرفا تفريحي بلكه به عنوان يك وسيله حملونقل به حدي است كه كشورهاي مختلف تمام تلاش خود را ميكنند تا از راههاي مختلف شهروندان را به استفاده از دوچرخه ترغيب نمايند. ايجاد فضاهاي مناسب براي پارك و نگهداري دوچرخه يكي از مواردي است كه باعث ميشود مردم با آسودگي بيشتر از دوچرخه استفاه نمايند به خصوص اينكه اين فضاها در كنار ايستگاههاي مترو تعبيه و احداث شود تا شهروندان بتوانند از منزل با دوچرخه به نزديك ترين ايستگاه مترو بروند و از آنجا با مترو به مسيرهاي دورتر رفت و آمد كنند.